ABD-İran Gerilimi Petrolü Fırlattı, Asya Borsalarını Vurdu, Altını Düşürdü

ABD ile İran arasındaki askeri çatışmaların yeniden alevlenmesi, küresel finans piyasalarını Pazartesi günü derinden sarstı. Orta Doğu'daki gerilimin tırmanmasıyla Brent petrol fiyatları %4'ün üzerinde sıçrarken, güvenli liman varlığı olarak görülen altının değeri düştü. Asya borsalarında sert satışlar yaşanırken, özellikle Güney Kore'nin KOSPI endeksi yaklaşık %9'luk düşüşle adeta bir 'Kara Pazartesi' yaşadı. Bu gelişmeler, yatırımcıların riskli varlıklardan kaçınarak güvenli limanlara yönelme eğilimini tetikledi.

Gerilim, ABD ve İran'ın hafta sonu ve Pazartesi günü karşılıklı askeri saldırılar düzenlemesiyle tırmandı. İran, Hürmüz Boğazı'nı kapattığını iddia ederken, ABD bu iddiayı yalanladı. Ancak gemi takip verileri, boğazdan geçen ticari gemi trafiğinde önemli bir düşüş olduğunu gösterdi. İran'ın Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne yönelik saldırılarını genişletmesi ve ABD'nin İran'a karşı yeni saldırılar düzenlemesi, bölgedeki istikrarsızlığı artırdı. ABD Başkanı Donald Trump, ticari trafiğin boğazdan devam ettiğini belirtse de, İran'ın rotası onaylanmamış bir gemiye saldırmasının ardından boğazı kapattığını açıklaması, piyasalardaki endişeyi körükledi.

Piyasalarda bu gelişmelerin etkisiyle Brent ham petrolü yaklaşık %4,7 artışla varil başına 79,59 dolara yükselirken, ABD Batı Teksas Ham Petrolü (WTI) %4,8 artışla 74,85 dolara çıktı. Altın fiyatları ise tersine bir seyir izleyerek ons başına 4.050 dolar seviyesine geriledi ve %1,6'ya varan düşüşler kaydetti. Asya piyasalarında Güney Kore'nin KOSPI endeksi, yapay zeka (AI) değerlemeleri ve yarı iletken sektöründeki kazançlara ilişkin endişelerle %9'a yakın değer kaybederek 6.806,94 puana geriledi ve devre kesici uygulamasını tetikledi. SK Hynix hisseleri %15'in üzerinde, Samsung Electronics hisseleri ise %10'un üzerinde düşüş yaşadı. Japonya'nın Nikkei 225 endeksi de %2,2 civarında düşüşle günü tamamladı.

Orta Doğu'daki bu tırmanış, enerji maliyetlerini yükselterek küresel enflasyon endişelerini yeniden alevlendirdi. Daha pahalı petrol ve yüksek enflasyon beklentisi, ABD Merkez Bankası (Fed) ve diğer büyük merkez bankalarını faiz oranlarını daha uzun süre yüksek tutmaya veya artırmaya itebilir. Bu durum, faiz getirisi sağlamayan değerli metaller üzerinde baskı oluştururken, ABD dolarını güçlendirdi. İngiltere'de ise 10 yıllık devlet tahvili getirileri, enflasyonist baskı endişeleriyle 4 baz puan artarak %4,91 seviyesine yükseldi.

Bu jeopolitik gerilim, Hürmüz Boğazı'nın küresel enerji arzı için kritik önemini bir kez daha gözler önüne serdi. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık %20'sinin geçtiği bu boğazdaki herhangi bir kesinti, küresel ekonomiyi derinden etkileyebilir. Ayrıca, ABD ile İran arasında geçen ay imzalanan ve boğazın yeniden açılmasını ve çatışmayı sona erdirmeyi amaçlayan geçici anlaşmanın geleceği de belirsizliğini koruyor. İngiltere'de ise Andy Burnham'ın yeni başbakan olması beklentisiyle birlikte, hükümetin maliye politikalarına ilişkin belirsizlikler de piyasaların gündeminde yer alıyor.

Analistler, Orta Doğu'daki çatışmanın seyrine ve Hürmüz Boğazı'nın durumuna ilişkin belirsizliğin piyasalarda oynaklığı artırmaya devam edeceğini belirtiyor. ABD'de Salı günü açıklanacak Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) verileri ve Fed Başkanı Kevin Warsh'ın Kongre'deki konuşması, Fed'in faiz politikası beklentileri üzerinde belirleyici olacak. Ayrıca, yapay zeka patlamasının sürdürülebilirliği konusunda artan şüpheler, teknoloji hisseleri üzerindeki baskıyı sürdürebilir ve Asya piyasalarındaki düşüşün devam etmesine neden olabilir.