ABD-İran Barış Anlaşması Sonrası Petrol Fiyatları Sert Düştü

Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasında aylardır süren çatışmaları sonlandıracak ve kritik Hürmüz Boğazı'nı yeniden uluslararası ticarete açacak bir barış anlaşmasına varılması, küresel enerji piyasalarında önemli bir rahatlama dalgasına neden oldu. Bu gelişmeyle birlikte, ham petrol fiyatları Pazartesi günü %4'ün üzerinde düşüş yaşayarak Mart ayından bu yana en düşük seviyelerine geriledi. Anlaşmanın, arabuluculuk yapan Pakistan'ın Başbakanı Şehbaz Şerif'in açıklamasına göre, 19 Haziran Cuma günü İsviçre'de resmi olarak imzalanması bekleniyor.

Şubat 2026'nın sonlarında ABD ve İsrail'in İran'a karşı başlattığı ve Ortadoğu geneline yayılan bir savaşın ardından, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatması küresel enerji piyasalarında ciddi bir şoka yol açmıştı. Bu durum, günlük yaklaşık 14 milyon varil petrol arzı açığına neden olarak Brent ham petrol fiyatlarının savaş öncesi 70 dolar seviyelerinden 120 dolara kadar yükselmesine neden olmuştu. Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen müzakereler sonucunda varılan ön anlaşma, askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona ermesini, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde çatışmaların durdurulmasını öngörüyor.

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, İran ile anlaşmanın "tamamlandığını" duyurarak, Hürmüz Boğazı'nın "ücretsiz geçişe açılmasına" ve ABD donanmasının İran limanlarına uyguladığı ablukanın derhal kaldırılmasına yetki verdiğini belirtti. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi de anlaşmayı teyit ederken, İran'ın yarı resmi Mehr haber ajansı, taslak anlaşmanın İran'a yönelik yaptırımların askıya alınmasını ve dondurulmuş 24 milyar dolarlık İran varlığının serbest bırakılmasını içerdiğini bildirdi.

Piyasalarda, bu barış anlaşması haberleri hemen etkisini gösterdi. Küresel gösterge Brent ham petrol (BRN00) %4'ün üzerinde düşüşle 83,40 doların altına gerilerken, ABD Batı Teksas petrolü (CL.1) %4,7 düşüşle varil başına 80 dolar civarında işlem gördü. Her iki kontrat da Mart ayından bu yana en düşük seviyelerine ulaştı. ABD hisse senedi vadeli işlemleri (ES00, NQ00, YM00) yükselişe geçerken, Asya piyasalarında Japon Nikkei 225 endeksi ve Güney Kore Kospi endeksi sırasıyla %4,99 ve %5,54 oranında artış kaydetti. Kripto para piyasalarında ise Bitcoin (BTCUSD) %2,6'dan fazla yükseldi.

Anlaşma, Şubat ayının sonlarında başlayan ve Ortadoğu'da Lübnan'ı da içeren geniş çaplı bir çatışmaya dönüşen savaşın ardından geldi. ABD donanmasının İran limanlarına uyguladığı abluka ve İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki kontrolü, dünya enerji arzında 1970'lerden bu yana en büyük kesintiye neden olmuştu. Boğazın etkili bir şekilde kapanması, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) tedarikinin yaklaşık beşte birini etkileyerek küresel ekonomiyi olumsuz etkilemişti.

Analistler, bu anlaşmanın küresel enflasyon görünümü konusunda endişeli olan merkez bankalarına bir miktar rahatlama sağlayacağını belirtiyor. Ancak, kesin bir barış anlaşmasının sağlanması ve özellikle İran'ın nükleer programı ile yaptırımların kaldırılması gibi daha geniş kapsamlı konuların ele alınacağı 60 günlük müzakere sürecinin karmaşık geçmesi bekleniyor. Ayrıca, Hürmüz Boğazı'ndaki mayınların temizlenmesi ve gemi trafiğinin tam olarak normale dönmesi haftalar hatta aylar sürebilir, bu da kısa vadede piyasalarda dalgalanmalara yol açabilir. Piyasa, anlaşmanın detaylarının doğrulanmasını ve uygulanmasını yakından takip edecek.