ABD-İran Barış Anlaşması Piyasaları Nasıl Etkiliyor?

ABD yönetimi ve İran arasında bir barış anlaşması çerçevesinde mutabakata varıldığı ve bir Mutabakat Zaptı (MOU) imzalandığı bildirildi. Anlaşmanın resmi imza töreninin 19 Haziran Cuma günü İsviçre'de yapılması bekleniyor. Bu diplomatik gelişme, aylardır süren gerilimin ardından küresel piyasalarda önemli bir rahatlama yarattı ve özellikle enerji piyasalarında belirgin hareketliliğe yol açtı.

Anlaşma çerçevesinin temel maddeleri arasında, küresel enerji tedariki için kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması yer alıyor. Bu, İran'ın deniz tehditlerini sonlandırması ve ABD'nin deniz ablukasını kaldırmasıyla mümkün olacak. Ayrıca, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde askeri operasyonların durdurulması kararlaştırıldı. ABD, İran'ın petrol ve yakıt satışına izin veren yaptırımları kaldıracak ve dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması gündemde. İran, ilk etapta 12 milyar dolar, 60 gün sonra ise ek 12 milyar dolar dondurulmuş fonun serbest bırakılmasını bekliyor; ancak ABD'li yetkililer bu fonların serbest bırakılmasını İran'ın anlaşmaya uyumuna bağlıyor.

Piyasalar bu gelişmeye güçlü bir tepki verdi. Başlıca hisse senedi endeksleri, S&P 500 ve Nasdaq, rekor seviyelere ulaşırken küresel piyasalarda genel bir ralli yaşandı. Jeopolitik risk priminin azalması ve Hürmüz Boğazı üzerinden artan küresel arz beklentisiyle Brent ham petrol fiyatları varil başına 80 doların altına düşerek keskin bir gerileme kaydetti. Düşen enerji maliyetleri ve azalan jeopolitik risk, küresel ekonomik büyüme için olumlu bir zemin oluşturdu. ABD dolar endeksi (DXY) ise Fed'in şahin politikalarına ilişkin piyasa beklentilerinin gevşemesiyle baskı altında kaldı.

Bu anlaşma, daha geniş ekonomik ve politik bir bağlamda değerlendiriliyor. Trump yönetiminin 2018'de Obama döneminin Ortak Kapsamlı Eylem Planı'ndan (JCPOA) çekilmesinin ardından yaşanan gerilim ve çatışmaların ardından gelmesi dikkat çekici. Anlaşma, yüz günden fazla süren bir savaşın sona ermesini hedefliyor. Ancak, İran'ın nükleer programının geleceği hala önemli bir çözülmemiş konu olarak duruyor ve Mutabakat Zaptı, bu konunun 60 günlük bir süre içinde müzakere edilmesini öngörüyor. İsrail'in Lübnan'dan askerlerini çekmeyeceğini belirtmesi, anlaşmanın sürdürülebilirliği konusunda bazı endişeleri de beraberinde getiriyor.

Analistler ve piyasa beklentileri, 60 günlük müzakere penceresinin anlaşmanın en çetin detaylarını netleştirmek için kullanılacağını belirtiyor. Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, piyasalar için en önemli sonuç olarak görülse de, İran tarafından döşenen mayınların temizlenmesinin zaman alabileceği ve sürecin yavaş ilerleyebileceği vurgulanıyor. Anlaşmanın sürdürülebilirliği konusunda belirsizlikler devam ederken, piyasaların odağı bu hafta yapılacak Fed toplantısına çevrilmiş durumda.