ABD-İran: 60 günlük ateşkes uzatma ve Hürmüz'ün açılması iddiası

Washington ve Tahran arasında, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını, İran petrol satışlarının serbest bırakılmasını ve nükleer faaliyetlerde sınırlamaları içeren 60 günlük bir ateşkes uzatma anlaşması üzerinde uzlaşıya yaklaşıldığına dair iddialar ABD medyasında yer aldı. İddialar ilk olarak Axios tarafından bir ABD yetkilisine dayandırılarak gündeme taşındı.

Haberde yer alan taslağa göre iki taraf, süresi 60 gün olan ve karşılıklı rızayla uzatılabilecek bir mutabakat zaptı (MOU) imzalamaya yakın. Anlaşma paketinde Hürmüz Boğazı'nın madenlerden arındırılarak güvenli geçişe açılması, İran'ın muhtemel aşamalı yaptırım hafifletmeleriyle birlikte petrol ihracatını yeniden başlatabilmesi ve nükleer programla ilgili müzakerelerin başlatılması gibi maddeler bulunuyor. İran Dışişleri sözcüsü ise nükleer meselelerin şu aşamada müzakerelerin parçası olmadığını söyleyerek dikkat çekti; bu açıklama AP tarafından aktarıldı.

Piyasalar için en kritik unsur Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinin yeniden sağlanması ve İran petrolünün küresel piyasaya dönmesi olacak. Daha önce Hürmüz'ün azalması ve kapanması enerji piyasalarında sert fiyat yükselişlerine yol açmıştı; tersine, geçici barış ve açılma beklentileri Brent ve WTI gibi ham petrol göstergelerinde düşüşe neden oldu. Reuters kaynaklı piyasa haberleri, benzer umutların açıklanmasının petrol fiyatlarını volatilitesini azalttığını gösteriyor.

Bu gelişme, bölgesel güvenlik dinamikleri ve enerji arz güvenliği açısından geniş bir bağlama oturuyor. Hürmüz Boğazı dünya petrol arzının önemli bir bölümünü taşıyan stratejik bir geçit olduğundan, geçici veya kademeli bir açılma, arz sıkışıklığını hafifletebilir; ancak kalıcı çözüm için nükleer ve bölgesel garantilere ilişkin daha kapsamlı müzakereler gerekecek. Ayrıca, olası yaptırım hafifletmeleri ve liman blokajının gevşetilmesi konuları da uluslararası bankacılık ve sigorta maliyetleri açısından yakından takip edilecek.

Analistler, mevcut iddiaların hem siyasi hem ekonomik yönden kırılgan olduğunu ve anlaşmanın son dakikada değişebileceğini belirtiyor. Kısa vadede piyasa tepkilerinin haber akışına bağlı olarak hızla değişmesi beklenirken, 60 günlük bir çerçeve sağlanması durumunda enerji tedarik risk primi düşebilir; uzun vadede ise nükleer müzakereler ve yaptırımların kalıcı çözümü piyasa algısını belirleyecek. İzlenmesi gereken başlıca göstergeler Hürmüz geçiş trafiği, İran ham petrol tanker hareketleri ve Brent/WTI fiyat gelişmeleri olacak.