ABD'den yeni yaptırımlar: İran ordusunun petrol satışları hedefte

ABD Hazine Bakanlığı (U.S. Department of the Treasury) Office of Foreign Assets Control (OFAC) bugün İran ordusunun petrol satışlarını hedef alan yeni yaptırımlar duyurdu. Açıklamada, İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı’nın petrol satışlarından elde ettiği gelirleri kullanarak ordusunu yeniden yapılandırma ve bölgedeki tehdit kapasitesini artırma girişimlerinin engellenmesinin amaçlandığı vurgulandı.

Yaptırımlar çerçevesinde sekiz tanker ile 15’ten fazla şirket ve aracının SDN (Specially Designated Nationals) listesine alındığı veya bloke edildiği bildirildi. OFAC açıklaması Sepehr Energy Jahan adlı, İran Silahlı Kuvvetleri Genel Kurmay Başkanlığı’na bağlı olduğu değerlendirilen petrol satış kolunun ve bu işlemleri kolaylaştıran Hong Kong, Dubai ve Birleşik Arap Emirlikleri merkezli aracılar ile bazı exchange house’ların hedeflendiğini belirtti. Reuters haberi, listede yer alan tankerlerden bazılarının Marshall Adaları, Panama ve Komorlar bayraklı olduğunu ve yaptırım paketinin gölge filoya (shadow fleet) yönelik baskıyı artırdığını aktarıyor.

Piyasalar kısa vadede ham petrol fiyatları ve bölgesel risk primi üzerinde dalgalanma gördü; İran kaynaklı belirsizlik ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin jeopolitik riskler fiyatlama üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor. Reuters haberleri, yaptırım duyurusunun küresel arz endişelerini ve bölgesel deniz taşımacılığı risk primini yeniden gündeme getirdiğini, bunun da Brent ve WTI üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturduğunu rapor ediyor. Ancak yaptırımların doğrudan petrol üretimini hedeflemediği; daha çok geliri aktaran aracıları ve gemileri cezalandırdığı için etkilerin kademeli ve hedefe yönelik olacağı öngörülüyor.

Bu adım, ABD yönetiminin İran’a uyguladığı “Economic Fury/maximum pressure” kampanyasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Hazine Bakanlığı açıklamasında, söz konusu önlemlerin İran rejiminin finansal ağlarını, gölge bankacılık ve köprülere dayalı gelir akışlarını kesintiye uğratmayı amaçladığı; ayrıca Devlet Departmanı ve FinCEN ile eşgüdümlü adımların sürdüğü belirtildi. Yaptırımların, İran’ın bölgede vekâlet gruplarını finanse etme kabiliyetini zayıflatma hedefiyle geniş bir hukuki yetki (E.O. 13224 gibi) kapsamında alındığı ifade edildi.

Analistler, kısa vadede petrol piyasasında yükseliş eğiliminin korunabileceğini, ancak uygulamanın etkinliğinin gölge filonun ve alıcı tarafların yaptırımlardan kaçınma kabiliyetine bağlı olduğunu belirtiyor. Bankacılar ve deniz taşımacılığı analistleri, finansal aracılara yönelik baskının zaman içinde İran’ın alım seçeneklerini daraltabileceğini ve gelir kaybının ordunun finansmanını sınırlayabileceğini öngörüyor. Yine de yaptırımların küresel enerji arzına etkisinin doğrudan ve anlık olmaktan ziyade, kademeli ve aracıları hedefleyen bir süreç olacağı görüşü öne çıkıyor.