ABD, Çin'in Nvidia Çip Erişimi Açığını Kapatmaya Çalışıyor

Amerika Birleşik Devletleri, Çin'in yapay zeka (YZ) kabiliyetlerini kısıtlamak amacıyla uyguladığı ileri teknoloji çip ihracat kontrollerindeki önemli bir boşluğu kapatmak için harekete geçti. Çinli YZ şirketlerinin, Nvidia'nın en gelişmiş çiplerine doğrudan erişim yasağına rağmen, bu çiplerin bilgi işlem gücünü Güneydoğu Asya'daki veri merkezlerinden veya bulut hizmetleri aracılığıyla kiralayarak kısıtlamaları aştığı bildiriliyor. Bu durum, ABD Ticaret Bakanlığı'nı (Commerce Department) ve Kongre'yi mevcut düzenlemeleri sıkılaştırmaya yöneltti.

ABD, Ekim 2022'de, Çin'in ileri düzeyde hesaplama ve yarı iletken üretim yeteneklerini hedef alan kapsamlı ihracat kontrolleri uygulamıştı. Bu kısıtlamalar, özellikle Nvidia'nın A100 ve H100 gibi yüksek performanslı çiplerini kapsıyordu. Ancak, Çinli YZ şirketleri, fiziksel çip sahipliğini ve sevkiyatını düzenleyen mevcut ABD kurallarındaki bir boşluktan yararlanarak bu kısıtlamaları aşmanın yollarını buldu. Temmuz 2026'da Moonshot AI'nin Kimi K3 modelini piyasaya sürmesiyle bu açık daha belirgin hale geldi ve Beyaz Saray yetkilileri şirketi Tayland'daki bir tesis aracılığıyla Nvidia'nın GB300 çiplerini kullanmakla suçladı. ByteDance, Alibaba ve Tencent gibi büyük Çinli teknoloji firmalarının da Malezya, Tayland ve Japonya'daki tesisler üzerinden Nvidia bilgi işlem gücüne eriştiği belirtiliyor.

Hatta Amazon Web Services (AWS), Microsoft Azure ve Google Cloud gibi ABD'li bulut hizmeti sağlayıcılarının da Çinli müşterilerin Çin dışındaki sunucuları aracılığıyla bu kısıtlı çiplere erişmesine izin verdiği rapor edildi. Bu, mevcut yasaların fiziksel ürünlerin doğrudan ihracatına veya transferine odaklanması nedeniyle teknik olarak bir ihlal teşkil etmiyordu. Bu gelişmeler üzerine, ABD Ticaret Bakanlığı Haziran 2026'da yeni bir düzenleme yayımlayarak ihracat lisansı kurallarını bir şirketin genel merkezinin bulunduğu yere bağladı. Bu yeni rehberlik, Çinli YZ firmalarının yurt dışındaki bağlı ortaklıklarının da kısıtlamalar kapsamına alınmasını hedefliyor.

Bu gelişmeler, Nvidia (NVDA) ve AMD (AMD) gibi ABD'li çip üreticileri için Çin pazarındaki satış kayıplarına ve müşteri ilişkilerinin bozulmasına yol açarken, Çinli yarı iletken şirketleri Hua Hong Grace ve SMIC gibi firmalar, ABD kısıtlamalarından muaf yerel YZ çiplere olan talebin artmasıyla karlarında önemli artışlar bildirdi. Bu durum, Çin'in kendi kendine yeterlilik hedeflerine ulaşmasına yardımcı oluyor. ABD'li çip üreticileri, Çin pazarındaki belirsizliğin uzun vadeli inovasyon ve pazar ihtiyaçlarını anlama yeteneklerini olumsuz etkilemesinden endişe ediyor.

Bu durum, ABD'nin ulusal güvenlik endişeleri ile Çin'in YZ alanındaki askeri ve gözetim amaçlı ilerlemesini engelleme çabalarının bir parçası olarak ABD-Çin teknoloji rekabetinin daha geniş bir bağlamını oluşturuyor. Washington, Çin'in ileri YZ ve yüksek performanslı bilgi işlem geleceğine erişimini kesmeyi amaçlıyor. Buna karşılık, Çin kendi YZ ekosistemini yerlileştirme ve Huawei gibi yerli firmalar aracılığıyla kendi gelişmiş çiplerini üretme stratejisini hızlandırıyor.

Analistler ve piyasa gözlemcileri, ABD Kongresi'nde görüşülmekte olan Uzaktan Erişim Güvenliği Yasası (Remote Access Security Act - RASA) gibi yasaların, bulut tabanlı uzaktan erişimi de ihracat kontrolleri kapsamına alarak bu boşlukları tamamen kapatmayı hedeflediğini belirtiyor. Ancak, bu tür düzenlemelerin etkinliği ve uygulanabilirliği konusunda zorluklar devam ediyor. Yetkililerin hangi bilgi işlem kaynaklarının kapsanacağını, kimlerin uzaktan erişimden men edileceğini ve sağlam bir 'müşterini tanı' (Know Your Customer) sisteminin nasıl uygulanacağını belirlemesi gerekecek. Ulusal güvenlik ile ABD teknoloji şirketlerinin uluslararası pazardaki rekabet gücü arasındaki gerilimin önümüzdeki dönemde de devam etmesi bekleniyor.