AB Sınır Sistemi Havalimanlarında Kaosu Tetikliyor: Bekleme Süreleri Üçe Katlandı

Avrupa Birliği'nin (AB) yeni Giriş/Çıkış Sistemi (EES), Schengen bölgesine seyahat eden AB dışı vatandaşlar için pasaport kontrol sürelerini önemli ölçüde uzatarak kıta genelindeki havalimanlarında ciddi aksaklıklara yol açıyor. Sistemin Nisan 2026'da tam olarak devreye girmesiyle birlikte, havayolu şirketleri ve havalimanı yetkilileri, özellikle yaz dönemi seyahatlerinin yoğunlaşmasıyla birlikte yolcuların saatlerce süren kuyruklarla karşılaşabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. Roma Fiumicino Havalimanı havacılık yetkilisi Ivan Bassato'ya göre, İngiliz vatandaşlarının pasaport kontrolünden geçme süresi yedi dakikadan 20 dakikaya çıkarak neredeyse üç katına çıktı.

Yeni EES, manuel pasaport damgalama işleminin yerini alarak, AB dışı seyahat edenlerin biyometrik verilerini (parmak izi ve yüz görüntüleri dahil) elektronik ortamda kaydetmeyi amaçlıyor. Güvenliği artırma ve vize aşımı durumlarını daha etkin takip etme hedefiyle başlatılan sistem, uygulama aşamasında ciddi sorunlarla karşılaşıyor. Teknik aksaklıklar, arızalı self-servis kiosklar, yetersiz sınır personeli ve altyapı eksiklikleri, işlem sürelerini uzatan temel faktörler arasında yer alıyor. Ryanair, British Airways, Lufthansa, Air France ve easyJet gibi büyük havayolu şirketleri, sistemin geçici olarak askıya alınması veya esneklik tanınması çağrısında bulundu. Havayolları, Tenerife Güney, Palma, Alicante, Malaga, Milano Bergamo, Krakow ve Paris Beauvais gibi birçok havalimanında "kuyruk kaosu" yaşandığını belirtiyor.

Bu operasyonel aksaklıklar, havacılık ve turizm sektörleri üzerinde doğrudan ve olumsuz bir etki yaratıyor. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), EES öncesinde 20-25 saniye süren pasaport kontrollerinin, sistem sorunsuz çalıştığında bile 90 saniyeye çıktığını belirtiyor. Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi (WTTC) ise, sınır gecikmelerinin bu yıl 41 milyon varışı ve 45,4 milyar dolarlık ziyaretçi harcamasını riske atabileceği konusunda uyardı. Uzun bekleme süreleri nedeniyle uçuşları kaçıran yolcuların sayısı artarken, bazı uçuşların yarı dolu kalktığı rapor ediliyor. Bu durum, havayolu şirketlerinin operasyonel maliyetlerini artırırken, müşteri memnuniyetini de düşürüyor.

Gelişmeler, Avrupa ekonomisi için daha geniş bir bağlamda değerlendirildiğinde, turizm sektörünün AB ekonomisine katkısının büyüklüğü göz önüne seriliyor. WTTC'ye göre, seyahat ve turizm 2025'te Avrupa ekonomisine 3 trilyon dolar katkıda bulunmuş ve 40,7 milyon kişiye istihdam sağlamıştır. Bu denli önemli bir sektörde yaşanan aksaklıklar, özellikle yaz turizmi gelirleri açısından kritik bir dönemde, Avrupa ülkelerinin ekonomik büyümesini olumsuz etkileyebilir. Avrupa Komisyonu'nun acil toplantılar düzenlemesine rağmen, sistemin tam olarak askıya alınması taleplerine henüz olumlu yanıt verilmedi.

Analistler ve piyasa beklentileri, EES'in neden olduğu sorunların kısa vadede devam edeceğini gösteriyor. Sektör temsilcileri, havalimanlarının ve sınır otoritelerinin yeni sisteme tam olarak adapte olması, arızalı kioskların onarılması, personel sayısının artırılması ve altyapının güçlendirilmesi için zamana ihtiyacı olduğunu vurguluyor. Bazı uzmanlar, durumun istikrara kavuşmasının iki yıla kadar sürebileceğini belirtiyor. Bu belirsizlik, özellikle Avrupa rotalarına yoğunlaşan havayolu hisseleri üzerinde baskı oluşturabilir. Yatırımcıların, yaz ayları boyunca yolcu trafiği verilerini ve havayolu operasyonel metriklerini yakından takip etmeleri öneriliyor.